icon
icon
ناداستان چیست؟

ناداستان چیست؟

ناداستان چیست؟ آشنایی با گونه‌های مختلف ناداستان

ناداستان روایت جهان واقعی است؛ اما نه فقط آنچه اتفاق افتاده، بلکه آنچه از خلال تجربه، نگاه و اندیشه‌ی نویسنده معنا پیدا می‌کند. نویسنده‌ی ناداستان از زندگی، آدم‌ها، خاطره‌ها، هنر و جهان پیرامون خود می‌نویسد تا به پرسشی انسانی نزدیک شود و تجربه‌ای را با خواننده در میان بگذارد.
ناداستان گونه‌های مختلفی دارد؛ از روایت تجربه‌های شخصی در مموآر و جستار شخصی تا تأمل درباره‌ی موضوعات بیرونی در جستار موضوعی و روایت زندگی انسان‌ها در پرتره و زندگی‌نامه.

ناداستان

ناداستان (Creative Nonfiction) گونه‌ای از نوشتار است که از جهان واقعی سرچشمه می‌گیرد، اما صرفاً بازتاب اطلاعات و وقایع نیست. ناداستان تلاش می‌کند از دل تجربه‌های واقعی، زندگی انسان‌ها، رخدادها و اندیشه‌ها به معنا برسد.
در ناداستان، نویسنده به واقعیت وفادار می‌ماند، اما واقعیت را از زاویه‌ی نگاه، تجربه و زبان شخصی خود روایت می‌کند. آنچه یک متن ناداستان را متمایز می‌کند، فقط موضوع آن نیست؛ بلکه شیوه‌ی دیدن، پرسیدن و معنا بخشیدن نویسنده به جهان است.
ناداستان گستره‌ی وسیعی از قالب‌ها را در بر می‌گیرد؛ از روایت تجربه‌های شخصی و خاطرات گرفته تا تأمل درباره‌ی هنر، فرهنگ، جامعه و انسان.

روایت (Narrative)

روایت، شیوه‌ی بازگویی یک یا چند رخداد است؛ روشی که در آن اتفاق‌ها در کنار هم قرار می‌گیرند و برای خواننده معنایی شکل می‌دهند.
روایت یکی از بنیادی‌ترین عناصر ناداستان است و در بسیاری از گونه‌ها، از مموآر و زندگی‌نامه گرفته تا گزارش روایی، حضور دارد. در روایت، تنها خودِ اتفاق اهمیت ندارد؛ بلکه انتخاب جزئیات، ترتیب رخدادها و زاویه‌ی دید نویسنده است که تجربه‌ای انسانی خلق می‌کند.

مموآر (Memoir)

مموآر روایتی از بخشی از زندگی واقعی نویسنده است که از خلال آن تجربه، نگاه یا دریافت او نسبت به موضوعی انسانی آشکار می‌شود.
برخلاف خودزندگی‌نامه که معمولاً مسیر کلی زندگی یک فرد را دنبال می‌کند، مموآر بر دوره‌ای مشخص، رابطه‌ای مهم، تجربه‌ای تعیین‌کننده یا لحظه‌ای تأثیرگذار تمرکز دارد.
مموآر به داستان نزدیک است؛ زیرا رخداد، صحنه، شخصیت و جزئیات در آن نقش پررنگی دارند. نویسنده خواننده را به تجربه‌ای زیسته دعوت می‌کند، اما هدف تنها بازگویی خاطره نیست؛ بلکه کشف معنایی است که از آن تجربه به دست می‌آید.

جستار شخصی (Personal Essay)

جستار شخصی از یک تجربه، پرسش، دغدغه یا دریافت شخصی آغاز می‌شود. نویسنده برای اندیشیدن به آن موضوع، از خاطرات، تجربه‌های زیسته، مشاهده‌های روزمره یا تجربه‌ی دیگران بهره می‌گیرد.
در جستار شخصی، رخدادها هدف نهایی نیستند؛ آن‌ها نقطه‌ی آغاز تفکرند. اهمیت اصلی متن در مسیر جست‌وجوی نویسنده است؛ مسیری که در آن تلاش می‌کند تجربه‌ای شخصی را به پرسشی انسانی و مشترک تبدیل کند.
اگر مموآر بیشتر در دل یک تجربه حرکت می‌کند، جستار شخصی بیشتر از آن تجربه فاصله می‌گیرد تا درباره‌ی معنای آن تأمل کند.

جستار موضوعی (Subject Essay)

جستار موضوعی متنی است که نویسنده در آن درباره‌ی موضوعی بیرون از زندگی شخصی خود می‌اندیشد؛ موضوعی مانند هنر، فرهنگ، جامعه، تاریخ، علم یا هر مسئله‌ای که ذهن او را درگیر کرده است.
جستار موضوعی با مقاله‌ی دانشگاهی یا نوشته‌ی صرفاً اطلاعاتی تفاوت دارد. در این نوع نوشتار، صدای نویسنده، زاویه‌ی دید او، تجربه‌های مرتبط و شیوه‌ی نگاهش به موضوع حضور دارند.
هدف جستار موضوعی معمولاً ارائه‌ی یک حقیقت قطعی نیست؛ بلکه دعوت خواننده به همراهی با یک فرایند فکری و دیدن جهان از زاویه‌ای تازه است.

پرتره و زندگی‌نامه (Profile & Biography)

پرتره و زندگی‌نامه به روایت زندگی یک انسان می‌پردازند؛ انسانی واقعی که تجربه، اندیشه یا مسیر زندگی‌اش برای دیگران اهمیت دارد.
زندگی‌نامه معمولاً بر ثبت اطلاعات و مسیر زندگی یک فرد تمرکز دارد، اما پرتره‌ی ادبی تلاش می‌کند فراتر از اطلاعات، به درک شخصیت، جهان درونی و معنای زندگی آن فرد نزدیک شود.
در این گونه از ناداستان، نویسنده تنها زندگی یک نفر را بازگو نمی‌کند؛ بلکه از طریق روایت او، بخشی از جهان انسانی را آشکار می‌کند.

گزارش روایی (Narrative Journalism)

گزارش روایی گونه‌ای از ناداستان است که تحقیق، مشاهده و گزارش واقعیت را با عناصر ادبی روایت ترکیب می‌کند.
در این قالب، نویسنده تنها به ارائه‌ی اطلاعات نمی‌پردازد؛ بلکه با استفاده از صحنه‌پردازی، شخصیت‌پردازی، جزئیات و ساختار روایی، خواننده را با یک رخداد، مسئله یا تجربه‌ی انسانی همراه می‌کند.
گزارش روایی همچنان بر دقت و صحت واقعیت متکی است، اما تلاش می‌کند واقعیت را به شکلی زنده‌تر و انسانی‌تر روایت کند.

ناداستان در شوروم

شوروم تلاش می‌کند گونه‌های مختلف ناداستان را در قالب دسته‌بندی‌های اختصاصی خود ارائه کند؛ دسته‌بندی‌هایی که بیش از آنکه نام قالب‌های ادبی باشند، راه‌هایی برای مواجهه با تجربه، انسان و جهان هستند.
sedahaصداها فضایی برای مموآر و جستارهای شخصی است؛ روایت‌هایی از خاطره، تجربه و لحظه‌هایی که بخشی از زیست نویسنده را شکل داده‌اند.
parsehaپرسه‌ها جای جستارهای موضوعی است؛ متن‌هایی که در یک پرسش، مفهوم یا اندیشه حرکت می‌کنند و به دنبال کشف معنا هستند.
darghabدر قاب به روایت انسان‌ها اختصاص دارد؛ پرتره‌هایی از کسانی که زندگی، اندیشه یا تجربه‌شان ارزش دوباره دیده شدن دارد.
movajeheمواجهه درباره‌ی تجربه‌ی شخصی ما از هنر است؛ لحظه‌ای که یک اثر هنری با ما روبه‌رو می‌شود و چیزی را در نگاه ما تغییر می‌دهد.
azadآزاد برای نوشته‌هایی است که در مرز میان فرم‌ها حرکت می‌کنند و نمی‌توان آن‌ها را در یک قالب مشخص محدود کرد.
در شوروم، ناداستان تنها ثبت آنچه اتفاق افتاده نیست؛ تلاشی است برای فهمیدن، پرسیدن و روایت کردن بخش‌هایی از جهان که بدون نوشتن شاید دیده نشوند.

جدیدترین ناداستان‌ها

تازه‌ترین روایت‌ها، مموآرها، جستارها و پرتره‌های منتشرشده در شوروم، از دسته‌بندی‌های صداها، پرسه‌ها، در قاب و مواجهه.
sort
مرتب‌سازی
sort
مرتب‌سازی
شوروم 50

دایره‌ی قسمت

darghab

سارا تقی‌آبادی

مرا بگیر و به هرجایی که می‌خواهی پرتاب کن؛ زیرا باز هم روحم شاد و راضی خواهد بود—مادامی که وجود و اعمالش موافق طبیعتش باشد. آیا دلیلی دارد که روحم رنجور، خوار، درمانده، نگران و هراسان باشد؟ آیا چیزی را می‌شناسی که به این بها بیرزد؟ تأملات مارکوس اورلیوس امروز...

دایره‌ی قسمت
شوروم 50

سکوت‌های آزاردهنده

parseha

ربکا روچ

فیلسوف آمریکایی دیوید لوئیس را به دفاعش از نظریه‌ی واقع‌گرایی وجهی می‌شناسند: دیدگاهی مبنی بر اینکه جهان‌های ممکن غیرواقعی به همان اندازه واقعی هستند که جهان واقعی. اما در بین کسانی که او را می‌شناختند او به سکوت‌هایش نیز به همین اندازه معروف بود. دی اچ ملور (استاد راهنمای رساله‌ی...

سکوت‌های آزاردهنده
شوروم 50

از کتاب رهایی نداریم

sedaha

مرصاد غلام‌ویسی

من اغلب به دایی‌ام فکر می‌کنم. به این‌که چگونه مُرد و معنای مرگش چه بود. دایی‌ام جوان بود که مُرد، گمان می‌کنم حدود چهل سال سن داشت. معمولاً سعی می‌کنم چهره‌اش را به یاد بیاورم. آن روزی که او را خاک کردند، به خودم گفتم روزی چهره‌اش را یادم می‌رود...

از کتاب رهایی نداریم
شوروم 50

فریم‌های موازی

sedaha

زهرا محمدیان فر

«اصالتاً بندری هستم، اما سال‌های زیادی از عمرم، آب اصفهان را خورده‌ام و از زمان دانشگاه به بعد در تهران ماندگار شده‌ام.» این شاید طولانی‌ترین جمله‌ای باشد که می‌شود در جواب «کجایی هستی؟» گفت، اما در هر حال، سال‌هاست که همین جواب را می‌دهم. این جابه‌جایی از شهری به شهر...

فریم‌های موازی
شوروم 50

از پشت پنجره تا خیابان

sedaha

فائزه مرزوقی

پانزده‌شانزده ساله بودم که عاشق شدم. سال‌های اولِ دبیرستان. همان وقت‌ها که باید حواسم جمعِ مثلثات و هندسه می‌بود، خط‌به‌خطِ ابیات کتاب فارسی را حفظ می‌کردم تا گلچین‌شان را توی دفترچه‌ی خاطراتِ گُل‌گُلی‌ام بنویسم و روزی به او هدیه بدهم. هر صبح، وقتی راهی مدرسه می‌شدم، می‌دیدمش. همان‌جا، سر ایستگاهِ...

از پشت پنجره تا خیابان
شوروم 50

اگه بعد یازده سال بابات رو ببینی می‌شناسیش؟

sedaha

مهتاب شریعتی

پانزده سال جسم دارد، شش سال هیچ اثری از او نیست، پنج سال بعدی اکثراً صدا و گاهی هم تصویری پیکسلی و حالا، دوباره مجسم می‌شود؛ پدرم را می‌گویم. {تا حالا شده بری دم مغازه‌ی دوست بابات، یا کارگاه خیاطی‌پسرعموش، یا زل بزنی تو چشمای پسرعمه‌ای که اتفاقی تو خیابون...

اگه بعد یازده سال بابات رو ببینی می‌شناسیش؟
شوروم 50

زمستان ۱۹۸۴

movajehe

پریسا وارسته

می‌توانم صدای چکش خوردن میخ و دستگاه برش نجاری که کوچه‌ی باریکی با اتاق‌خوابم فاصله دارد، برخوردهای پشت‌سرهم توپ چهل‌تکه و صدای شوت بچه‌ها به دیوار سیمانی پشت خانه، صدای دیگ و قابلمه‌ی آشپزخانه و خراشیدن قاشق ته آن‌ها را فیلتر کنم. همه، به شرطی که سرم فقط یک صدا...

زمستان ۱۹۸۴
شوروم 49

کار برای کار

parseha

عباد غفوری

در جهانی که ارزش کار را اغلب با عدد حساب بانکی می‌سنجند، پرسش ساده‌ای دوباره پیش رویمان می‌آید: کار را برای چه می‌کنیم؟ این نوشته تلاشی است برای بازاندیشی در معنای کار؛ از منظر فلسفه، روان‌شناسی و تجربه‌های جمعی امروز . تلاشی برای یادآوری اینکه کار، اگر از چرخه‌ی صرف...

کار برای کار
اگر به دنبال تعریف داستان کوتاه و تفاوت آن با ناداستان هستید، به راهنمای داستان کوتاه شوروم مراجعه کنید.
برای دسترسی به تعریف دسته‌بندی‌های شوروم به صفحه‌ی راهنمای ارسال اثر مراجعه کنید.
icon

هر کسی در سینه داستانی برای روایت دارد

ما را دنبال کنید
linkedintwittertelegraminstagram
icon

هر کسی در سینه داستانی برای روایت دارد

ما را دنبال کنید
linkedintwittertelegraminstagram