هراس و التیام¹

روز هجدهم آگوست، یعنی دوازده روز پس از انفجار بمب، پدر کلاین‌زورگه در حالی که چمدانِ پاپیه‌ماشه‌ی خود را در دست داشت، پیاده از محل اقامت کشیش‌های جوان به سمت هیروشیما به راه افتاد. کم‌کم داشت فکر می‌کرد این کیف، که اشیای قیمتی‌اش را در آن نگه می‌داشت، نوعی ویژگی طلسم‌شده دارد، چرا که پس از انفجار چمدان را در حالی یافته بود که دسته به‌سمت بالا در چهارچوب درِ اتاقش در وضعیت ایستاده قرار داشت، در حالی که میزی که پیش‌تر کیف را زیر آن پنهان کرده بود به تکه‌های کوچک تخته تبدیل شده و در سراسر کف اتاق پخش شده بود. حالا او از آن کیف برای رساندن ین‌های متعلق به انجمن عیسی به شعبه‌ی هیروشیما از بانک یوکوهاما اسپسی استفاده می‌کرد که در همان ساختمانِ نیمه‌ویران قبلی بازگشایی شده بود. در کل، صبح آن روز نسبتاً احساس سلامتی می‌کرد. درست است که خراش‌های جزئی‌اش، برخلاف وعده‌ی قاطعِ رئیسِ محل اقامت کشیش‌ها که آنها را معاینه کرده و قول بهبودشان را داده بود، در عرض سه یا چهار روز التیام نیافته بودند، اما پدر کلاین‌زورگه یک هفته به‌خوبی استراحت کرده بود و تصور می‌کرد که دوباره برای کار سخت آماده است. تا آن زمان، او به صحنه‌ی وحشتناکی که در مسیر ورود به شهر از میان آن می‌گذشت عادت کرده بود: شالیزارهای وسیع نزدیک محل اقامت کشیشان که رگه‌های قهوه‌ای روی آنها افتاده بود؛ خانه‌های حومه شهر که با پنجره‌های شکسته و سفال‌های ریخته بیشترشان ویرانه شده بودند، و سپس خیلی ناگهانی حدود ده کیلومتر مربع آن‌طرف‌تر زخمی سرخ و کبود بر تن شهر دیده می‌شد، جایی که تقریباً همه‌چیز در هم کوبیده شده و سوخته بود. ردیف‌هایی از بلوک‌های ساختمان‌های فروریخته، که اینجا و آنجا علامیه‌‌های شلخته‌ای روی توده‌ای از خاکستر و سفال نصب کرده بودند («خواهر، کجایی؟» یا «همه سلامتن و ما توی تویوساکا زندگی می‌کنیم»)؛ درختان عریان و تیرهای برقِ کج‌شده؛ و معدود ساختمان‌های برجا مانده و توخالی که فقط فرو ریختن دیگر ساختمان‌ها را بیشتر به نمایش می‌گذاشتند (موزه‌ی علم و صنعت، با گنبدی که گویی کالبدشکافی شده و پوستش را کنده‌اند و تنها اسکلت فولادی‌اش باقی مانده بود؛ ساختمان مدرن اتاق بازرگانی، که برج آن حتی پس از ضربه، همچنان سرد، محکم و تسخیرناپذیر بود؛ ساختمان وسیع شهرداری که ارتفاع زیادی نداشت و گویی استتار کرده بود. و ردیفی از بانک‌های بی‌روح که کاریکاتوری از نظام اقتصادی متزلزل بودند)؛ و در خیابان‌ها ترافیکی هولناک—صدها دوچرخه‌ی مچاله‌شده، بدنه‌ی ترامواها و اتومبیل‌ها، که همگی در میانه‌ی حرکت متوقف شده بودند. در تمام مسیر، پدر کلاین‌زورگه تحت تاثیر این فکر بود که تمام این آسیب‌هایی که به چشم می‌بیند تنها در یک لحظه و فقط با یک بمب ایجاد شده. وقتی به مرکز شهر رسید، هوا بسیار گرم شده بود. به سمت بانک یوکوهاما رفت که در یک غرفه‌ی چوبیِ موقت در طبقه‌ی همکف همان ساختمان قبلی مشغول به کار بود، پول را به حساب خواباند، از محوطه‌ی ساختمان سازمان بشارت نیز گذشت تا نگاه دیگری به ویرانه‌ها بیندازد و سپس راهی محل اقامت کشیشان جوان شد. میانه‌های راه، احساسات عجیبی او را تحت تأثیر قرار داد. چمدانِ کم‌وبیش جادویی که اکنون خالی بود ناگهان به‌طرز وحشتناکی برایش سنگین شده بود. زانوهایش سست شدند. احساس خستگی مفرطی به او دست داد. پس از صرف انرژی روانی بسیار زیادی، توانست خودش را به محل اقامت کشیش‌ها برساند. فکر می‌کرد دلیلی ندارد درباره‌ی این حالتش با دیگر یسوعیان صحبت کند. اما دو روز بعد، هنگام تلاش برای برگزاری مراسم عشای ربانی، دچار غش و بی‌حالی شد و حتی پس از سه بار تلاش نتوانست مراسم را به پایان برساند. و صبح روز بعد رئیس محل اقامت کشیش‌های جوان، که هر روز خراش‌های ظاهراً ناچیز اما التیام‌نیافته‌ی پدر کلاین‌زورگه را معاینه می‌کرد، متعجب پرسید: «چه بلایی سر زخم‌هات آورده‌ای؟» زخم‌هایش ناگهان بازتر و متورم و ملتهب شده بودند.

صبح روز بیستم آگوست، خانم ناکامورا توی خانه‌ی زن‌برادرش در کابه، که زیاد از ناگاتسوکا دور نبود، در حال لباس پوشیدن بود. او در تمام این مدت هیچ‌گونه خراش یا سوختگی‌ای بر تن نداشت، هرچند طی آن هفته‌ای که همراه فرزندانش مهمانِ پدر کلاین‌زورگه و دیگر کاتولیک‌ها در محل اقامت کشیش‌ها بود مدام حالت تهوع داشت. وقتی شروع کرد موهایش را مرتب کند، پس از یک بار شانه زدن، یک دسته از موهایش کنده شد و به شانه چسبید. بار دوم هم همین اتفاق افتاد، و او فوراً دست از شانه زدن برداشت. اما در عرض سه چهار روز بعد موهایش خودبه‌خود ‌ریخت، تا جایی که تمام موهای سرش ریخت. از آن پس بیشتر در خانه ماند و در واقع خودش را پنهان کرد. روز بیست‌وششم آگوست، هم او و هم دختر کوچکش میه‌کو با احساسِ ضعف و خستگی شدید از خواب بیدار شدند و از رختخوابشان بیرون نیامدند. پسر و دختر دیگرش، که در تمام تجربه‌های پس از بمباران همراه او بودند، حالشان خوب بود.

تقریباً همان زمان بود که آقای تانی‌موتو ناگهان بیمار شد. او، که برای برپایی یک محلِ عبادت موقت در خانه‌ای اجاره‌ای در حومه‌ی شهر چنان غرق در کار بود که حساب روزها از دستش خارج شده بود، بی‌حال شد، به‌شدت احساس خستگی، و تب و لرز کرد. او هم مثل بقیه‌ی کسانی که در خانه‌ی نیمه‌ویرانِ یکی از دوستانش در حومه‌ی اوشیدا اقامت داشتند روی تشکش روی زمین دراز کشید.

این چهار نفر خودشان نمی‌دانستند، اما داشتند به آن بیماریِ عجیب و غیرِقابل ‌پیش‌بینی دچار می‌شدند، بیماری‌ای که بعدها با نام «بیماری پرتوی» شناخته شد.

دوشیزه ساساکی در مدرسه‌ی ابتدایی الهه‌ی رحمت در هاتسوکایچی، واقع در چهارمین ایستگاهِ جنوب‌غربی مسیر تراموای هیروشیما، با دردی بی‌وقفه دراز کشیده بود. عفونتی درونی همچنان مانع از آن می‌شد که شکستگیِ چندگانه‌ی ساق پای چپ او درست جوش بخورد. با وجود درد مداوم و بی‌پایان دوشیزه ساساکی، به نظر می‌رسید جوانی که در همان بیمارستان بستری بود به او علاقه‌مند شده.ـ یا شاید هم صرفاً از سرِ دلسوزی این‌گونه با او رفتار می‌کرد. مرد جوان ترجمه‌ای ژاپنی از داستان‌های دو موپاسان را به او امانت داد. خانم ساساکی می‌کوشید داستان‌ها را بخواند، اما هربار فقط چهار یا پنج دقیقه می‌توانست تمرکز کند.

در نخستین هفته‌های پس از بمباران، بیمارستان‌ها و مراکز امدادی اطراف هیروشیما مملو از بیمار بود و کادر درمانشان، که بر اساس وضعیت سلامت آنها و رسیدن نامنظم کمک‌های خارجی مدام تغییر می‌کرد، بسیار بی‌ثبات بود و بیماران مدام از اینجا به آنجا جابه‌جا می‌شدند. خانم ساساکی، که پیش از آن سه بار جابه‌جا شده بود دو بار با کشتی جابه‌جا شده بود، اواخر آگوست به یک مدرسه‌ی مهندسی در هاتسوکایچی منتقل شد. چون وضعیت ساق پای او بهتر نمی‌شد و ورمش بیشتر از قبل شده بود، پزشکان مدرسه‌ی مهندسی با آتل‌هایی ساده آن را ثابت کردند و نهم سپتامبر او را با ماشین به بیمارستان صلیب‌سرخِ هیروشیما بردند. این نخستین بار بود که فرصتی یافت تا ویرانه‌های هیروشیما را درست ببیند؛ آخرین باری که او در خیابان‌های شهر جابه‌جا شده بود در مرز بیهوشی بود. با آنکه درباره‌ی ویرانی‌ها برایش صحبت کرده بودند و همچنان درد زیادی داشت، تماشای آن صحنه وحشت‌زده و مات‌ومبهوتش کرد. چیزی در آن صحنه بود که دلش را  می‌لرزاند. بر فراز همه‌چیز—از  درون مخروبه‌ی شهر، در جوی‌ها، در امتداد کرانه‌های رودخانه، در میان توده‌ی کاشی‌ها و سقف‌های فلزیِ درهم‌پیچیده و روی تنه‌ی درختان سوخت—پوششی به رنگ سبز، درخشان، پُر‌پشت و سرشار از امیدواری گسترده شده بود؛ این سرسبزی حتی از میان پی‌های خانه‌های ویران‌شده نیز بالا می‌آمد. علف‌های هرز از همین حالا خاکسترها را پوشانده بودند و گل‌های وحشی در میان اسکلت‌های شهری شکوفه داده بودند. بمب نه‌تنها دانه‌های گیاهان زیرزمینیِ را سالم نگاه داشته بود، بلکه آنها را برای رشد کردن برانگیخته بود. گیاهان کوچکی مثل یاس کبود، گل نیزه‌ی اسپانیایی، غازیاقی، پیچک نیلوفر، سوسن یک‌روزه، لوبیای کُرک‌دار، خُرفه، بابا آدم، کنجد، علفِ گاورَس و گل مینا همه‌جا به چشم می‌خوردند. به‌ویژه در حلقه‌ای در مرکز شهر، گیاه سِنای داسی‌شکل با سرعت خیره‌کننده‌ای رشد می‌کرد، نه‌تنها در میان بقایای سوخته‌ی همان گیاه قد علم کرده بود، بلکه در نقاطی تازه، از میان آجرها و شکاف‌های آسفالت، نیز سر برمی‌آورد. اوضاع طوری بود که گویی با خودِ بمب انبوهی از دانه‌های این گیاه نیز از آسمان فرو ریخته.

در بیمارستان صلیب‌سرخ، خانم ساساکی برای درمان به دکتر ساساکی سپرده شد. اکنون که یک ماه از آن انفجار می‌گذشت، گویی چیزی شبیه به نظم باز هم به بیمارستان برگشته بود، بیمارانی که هنوز در راهروها دراز کشیده بودند دست‌کم زیراندازی برای خواب داشتند و ذخیره‌ی داروها نیز که در نخستین روزهای بحران تمام شده بود، اگرچه همچنان با کمبود مواجه بود، با کمک‌های رسیده از شهرهای دیگر دوباره تأمین شده بود. دکتر ساساکی، که فقط یک بار سومین شب حادثه توانسته بود هفده ساعت در خانه‌اش بخوابد، از آن پس هر شب تنها شش ساعت توی بیمارستان روی زیراندازی استراحت کرده بود، با اینکه جثه‌ی بسیار نحیفی داشت، نه کیلو هم وزن از دست داده بود و همچنان همان عینک بدقواره‌ای را بر چشم می‌زد که از پرستاری مجروح به امانت گرفته بود.

از آنجا که دوشیزه ساساکی زن بود و حالش هم وخیم بود (و شاید، همان‌طور که او بعدها اعتراف کرد، کمی هم به این دلیل که نامش ساساکی بود)، دکتر ساساکی او را روی زیراندازی در اتاقی نیمه‌خصوصی قرار داد که آن زمان فقط هشت نفر در آن بودند. از او سؤالاتی کرد و در کارت پرونده‌اش، با همان خط آلمانیِ خرچنگ‌قورباغه‌اش که تمام پرونده‌هایش را با آن می‌نوشت، چیزهایی ثبت کرد. 

او خاطرنشان کرد که دوشیزه ساساکی بیماری با جثه‌ی متوسط و در سلامت عمومی است، که دچار شکستگی مرکب در استخوان درشت‌نیِ چپ همراه با تورم در ساق پای چپ شده، که پوست و مخاط‌های مرئی او به‌شدت با پِتشی، یعنی خون‌مردگی‌های نقطه‌ای به اندازه‌ی دانه‌های برنج یا حتی به بزرگی دانه‌های سویا، پوشیده شده‌اند، و علاوه بر این سر، چشم‌ها، گلو، ریه‌ها و قلب او ظاهراً نرمال‌اند؛ و اینکه او تب دارد. دکتر می‌خواست شکستگی‌اش را جا بیندازد و پای او را گچ بگیرد، اما مدت‌ها بود که گچ شکسته‌بندی پاریسی تمام شده بود، بنابراین فقط روی زیرانداز خواباندش و برای تبش آسپرین، و برای سوءتغذیه‌اش (که آن را در پرونده‌اش ثبت نکرد، زیرا همه به آن مبتلا بودند) آمپول گلوکُز وریدی و شربت دیاستاز تجویز کرد. او فقط یک عارضه‌ی عجیب داشت که بسیاری از بیماران دقیقاً در آن زمان از خود بروز می‌دادند: خون‌ریزی‌های نقطه‌ای.

سایه‌ی بدشانسی همچنان بر سر دکتر فوجی سنگینی می‌کرد، بدشانسی‌ای که باز هم ریشه‌اش در رودخانه‌ها بود. او در خانه‌ی تابستانی آقای اوکوما در فوکاوا اقامت داشت، خانه‌ای که بر دیواره‌های تند و شیبدار رودخانه‌ی اوتا بنا شده بود. به نظر می‌رسید که زخم‌هایش رو به بهبودی‌اند و حتی درمان پناهجویان محلی را نیز آغاز کرده بود. برای این کار از تجهیزات پزشکی‌ای استفاده می‌کرد که از مخفیگاهی در حومه‌ی شهر به دست آورده بود. دکتر متوجه مجموعه‌ای از علائم عجیب در برخی از بیمارانش شد که در هفته‌های سوم و چهارم بیماری پدیدار می‌شدند، اما در آن وضعیت توانِ انجام دادن کاری بیش از پانسمان کردن زخم‌ها و سوختگی‌ها را نداشت. اوایل سپتامبر، بارانی مداوم و سنگین آغاز شد و سطح رودخانه بالا آمد. روز هفدهم سپتامبر، رگباری سیل‌آسا و به دنبال آن طوفانی سهمگین آغاز شد و آب از کناره‌های رودخانه بالا آمد. آقای اوکوما و دکتر فوجی که هراسان شده بودند، باشتاب، از کوه بالا رفتند تا خود را به خانه‌ی یکی از اهالی روستا برسانند. (در پایین‌دستِ هیروشیما، سیل طوری خرابی به بار آورد که گویی داشت کار بمب را تکمیل می‌کرد: پل‌هایی را که از انفجار جان سالم به در برده بودند از بین برد، خیابان‌ها را شست و برد و بنیان ساختمان‌های پابرجا را خالی کرد؛ و در شانزده کیلومتری غرب شهر، که بیمارستان ارتش اونو قرار داشت—جایی که گروهی از متخصصان دانشگاه امپراتوری کیوتو مشغول مطالعه‌ی عوارضِ دیررسِ بیماران بودند—ناگهان ساختمان بیمارستان از دل دامنه‌ی زیبای کوهستانِ پر از درختان کاج به سوی دریای درون‌بوم لغزید و تمام پژوهشگران و همین‌طور بیماران مبتلا به آن بیماریِ مرموز را به کام مرگ کشید.) پس از فروکش کردن طوفان، دکتر فوجی و آقای اوکوما به سمت رودخانه رفتند و با این واقعیت تلخ روبه‌رو شدند که سیل خانه‌ی اوکوما را به‌کلی شسته و برده بود.

از آنجا که نزدیک به یک ماه پس از انفجار بمب‌اتمی ناگهان عده‌ی زیادی از مردم بیمار می‌شدند، شایعه‌ای ناگوار دهان‌به‌دهان می‌چرخید که سرانجام راه خود را به خانه‌ای در کابه باز کرد، همان‌جا که خانم ناکامورا در مبارزه با ریزش موهایش و بیماری در بستر خوابیده بود. شایع شده بود که بر اثر بمب‌اتم نوعی سم روی هیروشیما نشسته که تا هفت سال پرتوهایی مرگبار از خود ساطع خواهد کرد، و در طول این هفت سال‌ هیچ‌کس اجازه‌ی ورود به آنجا را نخواهد داشت. این خبر خانم ناکامورا را به‌شدت پریشان کرد. به یاد آورد که در آن لحظات سرگشتگی و پریشانی صبح روز انفجار تمام دارایی و وسیله‌ی امرار معاشش یعنی چرخ خیاطی سانکوکو را در مخزن آب کوچک سیمانی مقابل ویرانه‌ی خانه‌اش غرق کرده بود؛ و حالا دیگر هیچ‌کس نمی‌توانست برای بیرون کشیدنش به آنجا برود. تا پیش از این، خانم ناکامورا و خویشاوندانش در برابر پیامدهای اخلاقی بمب اتم رویکردی تسلیم‌وار و منفعلانه داشتند، اما این شایعه ناگهان شعله‌ی نفرت و کینه‌ای را در دل آنها نسبت به آمریکا برافروخت که حتی در تمام دوران جنگ نیز چنین نفرت شدیدی را احساس نکرده بودند.

فیزیکدانان ژاپنی که درک خیلی خوبی از شکافت اتمی داشتند (یکی از آنها مالک یک سیکلوترون بود) نگران تشعشات باقیمانده در هیروشیما بودند، از همین رو در اواسط ماه آگوست، یعنی فقط چند روز پس از آنکه رئیس‌جمهور ترومن نوع بمب رهاشده را فاش کرد، برای بررسی و تحقیق وارد شهر شدند. نخستین کارشان این بود که با مشاهده‌ی جهت سوختگی تیرهای تلفن در اطراف مرکز شهر مرکز تقریبی انفجار را تعیین کنند؛ آنها دروازه‌ی توُری در معبد گوکوکو را، که دقیقاً کنار میدان رژه‌ی مقر فرماندهی ارتش منطقه‌ی چوگوکو قرار داشت، به‌عنوان مرکز انفجار مشخص کردند. با شروع از آن نقطه، با استفاده از الکتروسکوپ‌های لوریتسن که نسبت به هر دو پرتوی بتا و گاما حساس هستند، به سمت شمال و جنوب حرکت کردند. این ابزار نشان داد که بیشترین شدت رادیواکتیویته در نزدیکی دروازه‌ی تُوری ۴.۲ برابر میانگین «تشعشع» طبیعی امواج بسیار کوتاه در آن بخش از شهر است. دانشمندان متوجه شدند که درخشش بمب رنگ بتن‌ها را به طیف قرمز کمرنگی تغییر داده، سطح سنگ‌های گرانیت را پوسته‌پوسته کرده و انواع دیگری از مصالح ساختمانی را سوزانده، در نتیجه، در برخی نقاط بر اثر شدت نور بمب، ردِ سایه‌هایی ایجاد و برجا مانده بود. مثلاً کارشناسان سایه‌ای تثبیت‌شده از برج مستطیلیِ ساختمان اتاق بازرگانی (در دویست متری از مرکز تقریبی انفجار) را یافتند که روی سقف آن ساختمان تثبیت شده و باقی مانده بود؛ سایه‌های دیگری در برج دیده‌بانی بالای بانک هایپوتک (در دو کیلومتری)، در برج ساختمان تأمین برق چوگوکو (در هفتصد متری)، سایه‌ای که توسط نازل یک پمپ‌بنزین ایجاد شده بود (در دو و نیم کیلومتری و چندین سایه‌ی دیگر بر سنگ‌قبرهای گرانیتی در معبد گوکوکو (درسی متری) مشاهده شد. دانشمندان با تعیین موقعیت مثلثی این سایه‌ها و اشیایی که آنها را پدید آورده بودند تعیین کردند که مرکز دقیق انفجار نقطه‌ای در صدوسی‌و‌هفت متری جنوب دروازه‌ی تُوری و چند متر در جنوب شرقی توده‌ی ویرانه‌ای است که زمانی بیمارستان شیما بود. (در آنجا طرح‌های مبهمی از پیکره‌ی انسان‌ها یافت شد که بعدها ماجرا‌هایی با جزئیات خیالی و گاه بسیار دقیق را پدید آورد. بر اساس یکی از این داستان‌ها، سایه‌ی مرد نقاشی که روی نردبان ایستاده بود، در حالی که داشت قلم‌مو را در ظرف رنگ فرومی‌برد، گویی به صورت یک نقش‌برجسته روی نمای سنگیِ بانکی که مشغول رنگ کردن آن بود جاودانه شده. داستان دیگری می‌گفت مردی سوار بر ارابه‌اش روی پل نزدیک موزه‌ی علم و صنعت، که تقریباً درست زیر مرکز انفجار بود، به صورت سایه‌ای حک شده بر زمین افتاده،  چنان‌که از تصویر آن مشخص بود مرد در آستانه‌ی شلاق زدن به اسب خود بوده.) در اوایل ماه سپتامبر، دانشمندان با حرکت از مرکز اصلی به سمت شرق و غرب اندازه‌گیری‌های جدیدی انجام دادند و این بار بیشترین میزان تشعشعی که یافتند ۳.۹ برابر تشعشع طبیعی بود. از آنجا که برای ایجاد آثار جدی بر بدن انسان حداقل به تشعشعی معادل هزار برابر تشعشع طبیعی نیاز است، دانشمندان اعلام کردند که مردم می‌توانند بدون هیچ خطر و نگرانی وارد هیروشیما شوند.

به محض اینکه این خبرِ آرامش‌بخش به خانه‌ای رسید که خانم ناکامورا خودش را آنجا از نگاه دیگران پنهان کرده بود—تقریباً همان زمانی بود که موهایش دوباره شروع به رشد کرده بود—کل خانواده‌اش از آن نفرتِ شدید نسبت به آمریکا دست کشیدند. سپس خانم ناکامورا شوهرِ خواهرش را فرستاد تا دنبال چرخ خیاطی بگردد. چرخ خیاطی هنوز در مخزنِ آب بود و وقتی شوهر خواهرش آن را به خانه آورد، خانم ناکامورا ناامیدانه دید که همه‌جای آن زنگ زده و دیگر به درد نمی‌خورد.

تا پایان هفته‌ی اول سپتامبر، پدر کلاین‌زورگه در محل اقامت کشیش‌های جوان در بستر افتاده بود و تبش به چهل درجه رسیده بود. چون حالش بدتر شده بود، همکارانش تصمیم گرفتند او را به بیمارستان بین‌المللی کاتولیک‌ها در توکیو بفرستند. پدر سیزلیک و کشیش ارشد اقامتگاه کشیش‌های جوان‌ تا شهر کوبه همراهش رفتند، و سپس یک کشیشِ یسوعی از همان شهر بقیه‌ی مسیر او را همراهی کرد. او همچنین پیامی را از طرف پزشکی اهل کوبه برای مادر مقدس ارشد بیمارستان بین‌المللی آورد: «پیش از اینکه به این مرد خون تزریق کنی خوب دقت کن، چون درباره‌ی بیمارانِ بمباران اتمی اصلاً مطمئن نیستیم که اگه سوزن را در رگشان فرو کنیم، می‌توانیم جلوی خونریزی‌شان را بگیریم یا نه.»

وقتی پدر کلاین‌زورگه به بیمارستان رسید، رنگ به چهره نداشت و خیلی می‌لرزید. از این شکایت می‌کرد که بمب دستگاه گوارشش را به ‌هم ریخته و باعث دردهای شکمی شده. تعداد گلبول‌های سفیدش سه‌هزار بود (در حالت طبیعی پنج تا هفت‌هزار است)؛ کم‌خونی شدیدی داشت و جهل درجه تب داشت. پزشکی که خیلی با این عوارض عجیب آشنا نبود—پدر کلاین‌زورگه جزو معدود بیماران بمباران اتمی بود که تا آن زمان به توکیو رسیده بودند—برای دیدنش آمد و حتی به بیمارش حرف‌های دلگرم‌کننده‌ی زیادی زد و گفت: «دو هفته‌ی دیگه از اینجا مرخص می‌شین.» اما وقتی از اتاق خارج شد، در راهرو به مادر مقدس ارشد گفت: «زنده نمی‌مونه. همه‌ی این آدم‌ها که در بمباران بوده‌ن می‌میرن؛ حالا خودتون می‌بینین. چند هفته‌ای طاقت می‌آرن و بعد می‌میرن.»

پزشک برای پدر کلاین‌زورگه خوراک‌رسانی اجباری تجویز کرد. هر سه ساعت، چند عدد تخم‌مرغ یا کمی آب گوشت گاو را به‌زور در دهانش می‌ریختند و تا جایی که ممکن بود چیزهای شیرین به خوردش می‌دادند. به او ویتامین‌های مختلف دادند و برای کم‌خونی‌اش نیز آهن و آرسنیک (در محلول فولر) تجویز شد. پدر کلاین‌زورگه هر دو پیش‌بینیِ این پزشک را به‌طور کامل خراب کرد؛ او زنده ماند، و در یک ‌چارچوب دو هفته‌ای هم از بیمارستان مرخص نشد. با اینکه پیام پزشک کوبه برایش امکان «تزریق خون» باقی نگذاشته بود—که مؤثرترین درمان ممکن می‌توانست باشد—با این حال تب و مشکلات گوارشی‌اش نسبتاً زود برطرف شد. تعداد گلبول‌های سفیدش مدتی بالا رفت، اما اوایل اکتبر دوباره افت کرد و به ۳,۶۰۰ رسید، سپس طی ده روز ناگهان از حدِ طبیعی بالاتر رفت و به ۸,۸۰۰ رسید، و سرانجام در ۵,۸۰۰ ثابت ماند. زخم‌های مسخره‌اش همه را گیج کرده بود. چند روزی زخم‌ها بهتر می‌شدند، اما به محض اینکه حرکت می‌کرد و راه می‌رفت، دوباره باز می‌شدند. به محض اینکه کمی حالش بهتر شد، از زندگی خیلی لذت می‌برد. در هیروشیما او یکی از هزاران بیمار رنج‌دیده بود، در توکیو اما تبدیل به پدیده‌‌ای عجیب شده بود. دکترهای جوانِ ارتش آمریکا یکی‌یکی و به تعداد زیاد می‌آمدند تا او را ببینند. متخصصان ژاپنی او را سؤال و جواب می‌کردند. حتی یک روزنامه با او مصاحبه کرد. و یک‌ بار هم همان پزشک با حالتی گیج و سردرگم دوباره آمد، سرش را تکان داد و گفت: «این بیماران بمب‌اتمی پرونده‌های عجیب و واقعاً گیج‌کننده‌ای‌ هستن.»

خانم ناکامورا و دخترش میه‌کو در خانه و در رختخواب بودند و استراحت می‌کردند. هر دو همچنان بیمار بودند و با اینکه خانم ناکامورا به‌طور مبهم احساس می‌کرد که مشکلشان ناشی از بمب بوده، آن‌قدر فقیر بود که نمی‌توانست پیش پزشک برود و بنابراین هرگز دقیقاً نفهمید مشکلش چیست. بدون هیچ درمانی، فقط با استراحت، کم‌کم احساس بهتری پیدا کردند. مقداری از موهای میه‌کو ریخت و سوختگی کوچکی روی بازویش بود که ماه‌ها طول کشید تا خوب شود. پسرش، توشیو، و دختر بزرگترش، یائِکو، به نظر خوب می‌رسیدند، هرچند آنها هم مقداری موهایشان ریخت و گاهی سردردهای بدی داشتند. توشیو هنوز کابوس می‌دید. کابوسش همیشه درباره‌ی مکانیکِ نوزده‌ساله‌ی قهرمانش، هیدئو اوساکی، بود که بمب کشتش.

آقای تانی‌موتو، که با تب چهال درجه در بستر بود، نگران همه‌ی مراسم‌های تدفینی بود که باید برای درگذشتگان کلیسایش برگزار می‌کرد. فکر می‌کرد فقط از کار سختی که از زمان بمباران انجام داده بود بیش از حد خسته شده، اما وقتی تبش بعد از چند روز کمتر نشد، دکتر را خبر کرد. دکتر آن‌قدر سرش شلوغ بود که نمی‌توانست به او در اوشیدا سر بزند، اما یک پرستار فرستاد؛ پرستار علائم او را نشانه‌های بیماری خفیف پرتوی تشخیص داد و هر از گاهی برمی‌گشت و به او ویتامین ب‌۱ تزریق می‌کرد. کشیشی بودایی که آقای تانی‌موتو او را می‌شناخت به عیادتش آمد و پیشنهاد کرد که از بادکش استفاده کند تا شاید کمی بهتر شود. کشیش بودایی به پدر روحانی نشان داد که چگونه با آتش زدن دسته‌ای از گیاه محرک موکسا، که روی نبض دست گذاشته می‌شود، خودش این درمان قدیمی ژاپنی را انجام دهد. آقای تانی‌موتو دریافت که هربار درمان موکسا موقتاً تبش را یک درجه پایین می‌آورد. پرستار به او گفته بود هرچه می‌تواند غذا بخورد، و مادرزنش هم هر چند روز یک ‌بار از محل زندگی‌اش در تسوزو، که در سی کیلومتری آنجا بود، برایش سبزیجات و ماهی می‌آورد. او یک ماه در بستر ماند و سپس ده ساعت در قطار بود تا به خانه‌ی پدرش در شیکوکو رسید. آنجا هم یک ماه دیگر استراحت کرد.

دکتر ساساکی و همکارانش در بیمارستان صلیب‌سرخ این بیماری بی‌سابقه را زیر نظر داشتند و سرانجام درباره‌ی ماهیت آن به نظریه‌ای رسیدند. آنها نتیجه‌گیری کردند که این بیماری سه مرحله دارد. مرحله اول کاملاً پیش از آنکه پزشکان حتی بدانند با بیماری‌ای جدید سروکار دارند سپری شده بود؛ این مرحله واکنش مستقیم بمباران نوترون‌ها، ذرات بتا و پرتوهای گاما بر بدن در لحظه‌ی انفجار بمب بود. افرادی که ظاهراً آسیبی ندیده بودند و در ساعات یا روزهای اول به‌طرز مرموزی مرده بودند در این مرحله‌ی اول جان باخته بودند. این مرحله ۹۵ درصد از افرادی را که در شعاع هشتصد متری مرکز بودند و هزاران نفری را که دورتر بودند کشته بود. پزشکان با بررسی عوارض در‌گذشتگان دریافتند که اگرچه بیشتر این جانباختگان دچار سوختگی و آثار انفجار شده بودند، بدنشان آن‌قدر تشعشعات اتمی جذب کرده بود که آنها را بکشد. پرتوها خیلی راحت سلول‌های بدن را از بین می‌بردند، باعث تخریب هسته‌ی آنها و شکستن دیواره‌هایشان می‌شدند. بسیاری از افرادی که بلافاصله نمرده بودند، دچار حالت تهوع، سردرد، اسهال، ضعف و تب شده بودند که چند روز طول می‌کشید. پزشکان نمی‌توانستند مطمئن باشند که آیا برخی از این علائم نتیجه‌ی تشعشع بوده یا شوک عصبی. مرحله‌ی دوم، ده تا پانزده روز پس از بمباران آغاز شده بود. علامت اصلی آن ریزش مو بود. سپس اسهال و تب، که در برخی موارد تب به بالای چهل درجه می‌رسید. بیست‌وپنج تا سی روز پس از انفجار اختلالات خونی پدیدار می‌شد: لثه‌ها خونریزی می‌کردند، تعداد گلبول‌های سفید به‌شدت کاهش می‌‎یافت و لکه‌های پِتشی روی پوست و غشاهای مخاطی ظاهر می‌شدند. کاهش تعداد گلبول‌های سفید توانایی بیمار برای مقاومت در برابر عفونت را کاهش می‌داد، بنابراین زخم‌های باز به‌طرز غیرمعمولی دیر التیام می‌یافتند و بسیاری از بیماران دچار گلودرد و زخم دهان می‌شدند. دو علامت اصلی که پزشکان بر اساس آنها تشخیص خود را پایه‌گذاری کردند تب و کاهش تعداد گلبول‌های سفید بود. اگر تب به‌طور مداوم بالا باقی می‌ماند، شانس بقای بیمار ضعیف بود. تعداد گلبول‌های سفید تقریباً همیشه به زیر چهارهزار سقوط می‌کرد، بیماری که شمارش گلبول‌هایش به زیر هزار می‌رسید امید کمی به زنده ماندن داشت. در اواخر مرحله‌ی دوم، اگر بیمار زنده می‌ماند، کم‌خونی یا کاهش تعداد گلبول‌های قرمز نیز شروع می‌شد. مرحله‌ی سوم، واکنشی بود که زمانی رخ می‌داد که بدن برای علاج بیماری خود تلاش می‌کرد، مثلاً زمانی که تعداد گلبول‌های سفید نه‌تنها به حالت عادی بازمی‌گشت، بلکه به سطوح بسیار بالاتری افزایش می‌یافت. در این مرحله، بسیاری از بیماران بر اثر عوارض جانبی مانند عفونت در حفره‌ی قفسه‌ی سینه جان خود را از دست می‌دادند. بیشتر سوختگی‌ها با لایه‌های عمیقی از بافت زخم صورتی‌رنگ و لاستیک‌مانند، معروف به تومورهای کلوئیدی، التیام می‌یافتند. طول بیماری بر اساس وضعیت جسمانی بیمار و میزان تشعشعی که دریافت کرده بود متفاوت بود. برخی از قربانیان عرض یک هفته بهبود می‌یافتند، برای برخی دیگر بیماری ماه‌ها طول می‌کشید.

هم‌زمان که علائم خود را نشان می‌دادند، روشن شد که بسیاری از آنها شبیه عوارض قرار گرفتن بیش‌ازحد در معرض پرتو ایکس هستند، و پزشکان درمان خود را بر پایه‌ی همین شباهت بنا کردند. برای قربانیان عصاره‌ی جگر، تزریق خون، و ویتامین‌ها، به‌ویژه ویتامین ب‌۱تجویز می‌شد. کمبود دارو و ابزار کارشان را دشوار می‌کرد. پزشکان متفقین، که پس از تسلیم ژاپن آمدند، دریافتند که پلاسما و پنی‌سیلین بسیار مؤثرند. از آنجا که در درازمدت اختلالات خونی عامل غالب بیماری بود، برخی از پزشکان ژاپنی نظریه‌ای درباره‌ی محل نهفته‌ی این بیماریِ تأخیری مطرح کردند. آنها فکر می‌کردند شاید پرتوهای گاما، که هنگام انفجار وارد بدن می‌شوند، فسفر موجود در استخوان‌های قربانیان را رادیواکتیو می‌کنند و آن فسفر رادیواکتیو به‌نوبه‌ی‌خود ذرات بتا ساطع می‌کند، ذراتی که هرچند نمی‌توانند از میان بافت نرم خیلی عمیق نفوذ کنند، می‌توانند به مغز استخوان، جایی که خون تولید می‌شود، برسند و به‌تدریج باعث ازهم‌پاشیدن آن شوند. هر منشأیی که داشت، این بیماری چند ویژگیِ گیج‌کننده هم داشت. تمام بیماران همه‌ی علائم اصلی را بروز نمی‌دادند. کسانی که سوختگی ناشی از نور شدید انفجار داشتند تا حد زیادی از بیماری پرتوی در امان بودند. آنهایی که پس از بمباران ساعت‌ها یا حتی روزها بی‌حرکت مانده بودند بسیار کمتر از کسانی که فعالیت کرده بودند در معرض بیماری قرار گرفتند. موی خاکستری به‌ندرت می‌ریخت. فرایندهای تولیدمثل هم برای مدتی مختل شدند؛ مردها نابارور شدند، زنان سقط جنین کردند، و قاعدگی متوقف شد. گویی طبیعت می‌خواست از انسان در برابر نبوغ خودش محافظت کند.