مرتعی خالی در بعدازظهر

پس از آن ماجرا در مدرسه، همه پسربچه را مسخره می‌کردند. پدرش را بی‌عرضه‌ای می‌دانستند که نمی‌تواند دیمیتری را به دوئل دعوت کند. حقیقت به درون پسربچه راه یافته بود و او را خرد می‌کرد.

روزی در پیاده‌روی به پدرش گفت: «با او آشتی نکن. من بزرگ می‌شوم و خودم به دوئل دعوتش می‌کنم. وقتی بزرگ شدم می‌زنمش زمین. شمشیرش را با شمشیرم از دستش می‌اندازم. به طرفش حمله می‌کنم و می‌گویم می‌توانم حالا تو را بکشم، اما می‌بخشمت.»

حالا دیدی؟ بخشش‌های مادرم نیز چنین بودند. از بچگی تا همان زمانی که در فرودگاه و چندی بعد در مراسم عروسی‌ام بغلش کردم، نمی‌توانستم به بخشش اعتماد کنم. چون یا بی‌ارزشم می‌کرد یا شمشیری بود که یک عمر بالای سرم نگه داشته بود. انتظار داشت چطور ببخشمش؟

روز عروسی‌ام میزهای چوبی بزرگی را به هم چسبانده بودیم. رومیزی سفید و مخصوص میز پذیرایی از مهمان‌ها را خودش دوخته بود. دو ماه زمان صرف کرد تا رومیزی را بدوزد، لبه‌دوزی کند و رویش نگین و منجوق‌های سفید بدوزد.

صبح آن روز کیلومترها دورتر از خانه‌مان در شیراز، در مرتعی خالی رومیزی را با کمک دوستانمان روی میزهای به‌هم‌چسبیده کشید. مرتع درست به دشت شکار شش‌سالگی‌ام شباهت داشت. طلسم حلقه در همه‌جا دنبالم می‌کرد. مادرم به چشم‌هایم مستقیم نگاه می‌کرد. نمی‌گذاشت از جشنم لذت ببرم. بچه‌ها سیر خورده بودند و با لباس‌های سفید و مخملین دور میز می‌دویدند و گاه از خوشی فریاد می‌کشیدند، اما من نمی‌توانستم حتی به اندازه‌ی آن‌ها از روزی که به من متعلق بود لذت ببرم. در حسرت زدن فریادی کودکانه از خوشی بودم و بغض در گلویم نشسته بود. نگاهش را همه‌جا، حتی وقتی که پشت او پنهان می‌شدم، احساس می‌کردم. وجودم را می‌کاوید، پاره می‌کرد، به‌آسانی به درونم می‌خزید و دست در تنم فرو می‌کرد. خروش خنده‌ی مردها در روز شکار و طعم خاک برخاسته از پاهای رمیده‌ی آهو در گوش‌ها و دهانم می‌غلتید.

از من چه می‌خواستی؟ کجا باید پنهان می‌شدم؟

وقتی دختر جوانی بودم، فهمیدم در زندگی تنها به دنبال شاهد مطیعی برای خودم هستم. تمام زندگی، مطیع، شاهد و حیوانی رمیده برای مادرم بودم. کسی را می‌خواستم که در جزء‌به‌جزء زیستن شاهدم باشد و این بار من باشم که حلقه را بر کسی تنگ می‌کنم. گمان می‌کردم سدی خواهم ساخت در برابر دردهای دیرینه‌ام؛ سدی پولادین، سدی که هرگز گمان به فروریختنش نبرده بودم.

اگر تو مرا می‌دیدی، هرگز فراموش نمی‌شدم. تلاش و کوشش جوانی‌ام بر این بود که قبل از مرگ در هر یادی که می‌توانم خود را ثبت کنم. مجنون‌وار به حافظه‌ی آدم‌ها چنگ می‌انداختم.

صبح روزی که ۲۶ سال داشتم و سه سال از ترک کشورم می‌گذشت، او را برای اولین بار تماشا کردم. در دانشگاه، کلاس‌ها، هنگام غذاخوردن، کنار دوستانش بارها دیده بودمش، اما هرگز تماشایش نکرده بودم. آن صبح کلبه‌ی تفریحی دانشجویی‌مان در ساحل یل آتش گرفت. از همه متنفر بودم. بیشتر وسایل محقرم داشتند می‌سوختند و ممکن بود پرداخت غرامت به عهده‌مان بیفتد. نمی‌خواستم از مادرم پول بگیرم. خاکستر در گلویم جمع شده بود. صورتم از گرما می‌سوخت و از وحشت می‌لرزیدم، اما وقتی که او آن لحظات در آغوشم گرفت، دلم خواست او شاهد همیشگی من باشد.

حیوان مطیع خود را یافته بودم. در پوست خود نمی‌گنجیدم که بالاخره از نقش محقر خود جدا می‌شوم و آن را به دوش کس دیگری می‌اندازم. باید خودم را در یاد او ثبت می‌کردم. باید تمام حافظه‌ی او را از آن خود می‌کردم؛ درست مثل مادرم، اما غم و نابسامانی روز عروسی‌ام گویی هرگز تمام نشد.

هر صبح گویی آن آشفتگی و ترس از نو تکرار می‌شد. نتوانستم. هر بار، خورشید روز عروسی‌ام غروب می‌کرد و سایه‌ی نارنجی‌اش روی لباس‌ها و رومیزی سفید مادرم می‌افتاد و باز بار دیگر از نو طلوع می‌کرد. بار دیگر زیر نور صبح، میزها را کنار هم می‌چیدیم، رومیزی مادرم را می‌انداختیم، بلورها و بشقاب‌ها را بادقت و بافاصله کنار هم می‌گذاشتیم و من در هیأت دختر جوانی گمان می‌بردم او مفتون و مجذوب من است، اما هر بار نگاه مادرم تنم را رسوخ می‌کرد، فرصتم را از من می‌دزدید و دوباره بنده و حقیرم می‌کرد.

هر بار که جلوی مادرم لمسم می‌کرد، دستپاچه می‌شدم؛ مثل همین حالا.

بالاخره به خانه رسیده است، اما من بی‌خویشم. در انتهایی‌ترین مرز میان مردگان و زندگان ایستاده‌ام و پاهای مثالی‌ام به تیغ تیز مرز چسبیده و به خون رسیده است. تن مرده‌ام لمس دستش را احساس می‌کند و دستپاچه می‌شود. دست‌های تن مرده‌ام را رها می‌کنم و دور می‌ایستم.

گویی مادرم تماشایم می‌کند. او زیر بغلم را می‌گیرد و صدایم می‌کند، اما همان موقع که صدایش را از دور می‌شنوم، بیشتر در تاریکی غرق می‌شوم. صورتم را به صورتش می‌فشارد. صورتش مثل من سرد است. از دستپاچگی و وحشتش لذت می‌برم. از لرزش دستش کیفور می‌شوم. از پیشانی‌اش قطره‌ی کوچکی عرق بر روی سینه‌ام می‌افتد. سر مضطربش را روی سینه‌ام می‌گذارد.

«صدایی می‌شنوی؟»

کف کفش‌هایش به خون من آغشته است. دنبال تلفنش می‌گردد.

چند سال پیش پس از سال‌ها پزشک‌های متفاوت را دیدن، دکتری مستقیم به چشم‌هایم نگاه کرد و شمرده برای من و او درباره‌ی بیماری‌ام شرح مفصلی داد. تاکید کرد کنترل درد بیشترش بر عهده‌ی من و مصرف مرتب داروهاست. نام بیماری‌ام ابداً با دردی که هر بار سراغم می‌آمد سازگار نبود. هنوز صدای دکتر را در گوشم می‌شنوم که گفت: «شما بیماری تب مدیترانه‌ای یا فامیلیال دارید.»

اکنون که در این تاریکی غرقم، با چشم‌هایی گشوده‌تر از هر زمانی می‌بینم جدایی‌ام از او از همان روز عروسی آغاز شده. دستم را خوانده بود که از او چه می‌خواهم و چرا به او پناه برده‌ام. او می‌توانست تنها شاهد کسان، اجسام و دنیایی باشد که بی‌نقص‌اند، که جایی در وجودشان برای درد، کینه، نفرت و نقص ساخته نشده است، نه من که موجودی حقیر و مکار بودم، نه من که پشت سایه‌ها پناه می‌گرفتم تا انتقامم را بگیرم.

هر بار که درد می‌کشیدم، مرا حیوان محزونی می‌دید. دست بر سرم می‌کشید. بر سر درد دست می‌کشید.

نوع نگاه مادرم به من را خوانده بود؛ همچون مرضی مسری، و مرا با تحقیر می‌نگریست. او می‌دانست، احساس کرده بود و با مرض حقیر‌کردن من درآمیخته بود.

تاریکی به نگاه مادرم مبدل می‌شود. از انتهایی‌ترین مرز این عالم می‌گذرم. می‌شنوم که صدایم می‌کند و تنم را در آغوش می‌گیرد، اما می‌دانم تنها از روی اضطراب و وحشت است.

درد دیگر هویت جسمانی خود در تنم را از دست می‌دهد. مرا بلعیده و خُرد کرده است. تن مرده‌ی من در تن زنده‌ی اوست. راه خانه‌ی کودکی‌ام را دیگر بلد نیستم. از در که بگذرم، همه‌چیز تمام شده است. از درِ خانه‌مان می‌گذرم و در مرتع خالی دنیا می‌ایستم.

میزی بزرگ با رومیزی سفید و لبه‌دوزی، جهان را فراگرفته است. تن و صورت مثالی‌ام را قطعه‌قطعه می‌کنم و در بشقاب‌های بلور و درخشان می‌گذارم. چشم‌هایم در این ظرف، لب‌های شکافته و بی‌زبانم در آن ظرف. دست می‌اندازم و شکمم را پاره می‌کنم و همه را در ظرفی می‌گذارم. خون رومیزی سفید را از ریخت می‌اندازد. با اندک وجودم جلو می‌روم و چهره‌ی خونین اما بی‌چشم‌ها و بی‌دهانم را در ظرف مادرم می‌گذارم. دست‌هایم را جدا می‌کنم و کنار بشقابش به جا می‌گذارم. شکافته‌ی خود را بر سر میز عالم می‌گذارم و منتظر مادرم می‌ایستم. صید آماده است.