

از همان روزی که سروکلهاش در حیاط پیدا شد، از او خوشت نیامد. مدام میگفتی: «این که جاش توی آسایشگاه نیست.»
اما او همیشه دنجترین نقطه را انتخاب میکرد؛ جایی که کسی مزاحمش نشود. آرام و بیسروصدا مینشست، دستهایش را تکیهگاه بدنش میکرد و با چشمهای آبیاش رفتوآمدها را زیر نظر میگرفت.
خیلی زود محبوب همه شد؛ از سالمندان گرفته تا خدمه و کادر درمان. هرکس گذرش به حیاط میافتاد، حتماً سراغی از او میگرفت و چند دقیقهای کنارش مینشست.
همین که همهی حرفها به او ختم میشد، کلافهات میکرد.
روزی که برای اولین بار داخل ساختمان آسایشگاه دیدیاش، با عصبانیت گفتی: «بفرمایید! فقط مونده بود بیاد توی ساختمون. حالا هِی بهش غذا بدید، هِی لوسش کنید.»
تو پزشک شیفت صبح بودی. بعدازظهرها که میرفتی، دیگر کسی کاری به اسکار نداشت.
خودش هم آنقدر ساکت و خجالتی بود که اغلب زیر تخت یا صندلی قایم میشد و خیلی جلبتوجه نمیکرد. با آن موهای سفید و حلقهی خاکستری دور گردنش، توی چشم نمیآمد، بس که آنجا همهچیز خاکستری بود.
دکتر جهانپور، رئیس آسایشگاه، اسکار را دوست داشت. میگفت شبیه گربهای است که او و همسرش سالها سرپرستیاش کرده بودند و دو سال پیش مرده بود. از همان اول هم با اسم گربهی خودشان صدایش کرد و همان اسم رویش ماند: اسکار.
چیزی نگذشت که همه به بودن اسکار عادت کردند. فقط وقتهایی که شیفت تو بود، گاهی از دیدنش شاکی میشدی؛ آن هم نه همیشه. بقیه با نشنیدهگرفتن و خودشان را به آن راه زدن، از غُرغُرهایت میگذشتند. حضور اسکار در آن فضای غمگرفته و یکنواخت آنقدر دلنشین بود که کسی دلش نمیخواست با تو همصدا شود.
حتی روزی که آن اتفاق افتاد هم شیفت خودت بود.
هماتاقیِ خانم ویسی و کمکپرستاری که آن روز در اتاقش بود، بعدها تعریف کردند که اسکار از صبح زیر تختِ روبهروی خانم ویسی خوابید. همه فکر کردند بهخاطر آفتابگیر بودن اتاق است، اما وقتی کمکپرستار به خانم ویسی کمک کرد تا از تخت پایین بیاید و روی صندلی چرخدار بنشیند، اسکار آرام از زیر تخت بیرون آمد، تکانی به خودش داد و با چشمهای آبیاش او را نشانه گرفت.
خانم ویسی به تو نگاه کرد و خندید. وقتی میخندید، جای چشمهایش دو تَرکِ کوچک میافتاد. با موهای سفید کوتاهش که همیشه نامرتب اما بامزه بود، شبیه پرندهای کوچک به نظر میرسید؛ پرندهای که روزبهروز کوچکتر میشد، مثل بیشتر سالمندان آنجا.
کمکپرستار او را با صندلی چرخدار به سمت پنجره برد تا حالوهوایش عوض شود.
پشت تمام پنجرهها گلدانهایی بود که دکتر جهانپور دوستشان داشت، هرچند تو معتقد بودی هیچکدام از این تدابیر تأثیری در تغییر رخوتِ فضا ندارد و نخواهد داشت، اما خانم ویسی و خیلی از سالمندان به همان گلدانها و به حیاطِ سبز و پردرخت آسایشگاه دلخوش بودند.
بارها سالمندان را دیده بودی که با لیوانهای آبخوریشان، به گلدانها آب میدهند و تو با خنده به کمکپرستارها میگفتی: «این گلدونها هیچکس رو جَوونتر نمیکنه.»
با اینهمه بعضی صبحها که زودتر از همه میرسیدی، بیآنکه چیزی بگویی، برگهای خشک را از پای گلدانها جمع میکردی و گلدانها را کمی به سمت آفتاب میچرخاندی.
آن روز اسکار آرامآرام به صندلی چرخدار نزدیک شد و به خانم ویسی خیره ماند. او هم نگاهش کرد و دستش را دراز کرد تا نوازشش کند، اما اسکار زودتر از او عمل کرد؛ آرام دستهایش را روی پاهای نحیف خانم ویسی گذاشت و با جهشی نرم روی پاهایش پرید و همانجا آرام گرفت.
کمکپرستار خواسته بود بلندش کند، اما خانم ویسی نگذاشته بود. دست کشیده بود روی موهای نرم اسکار.
از وقتی اسکار پایش به آسایشگاه باز شده بود، آن روز اولین بار بود که به کسی اینقدر نزدیک میشد.
همان شب، خانم ویسی در خواب تمام کرد. آخرین خاطرهی توجه اسکار به او دهانبهدهان میچرخید و هیچکس فکر نمیکرد که دوباره شاهد چنین اتفاقی باشد.
صبح روز بعد، وقتی شیفت را تحویل گرفتی و خبر را شنیدی، پروندهی خانم ویسی را آرام بستی. چند لحظه دستت روی آن ماند. بعد گفتی: «بسه دیگه... حالا اگه کسی بشنوه، میگه حتماً گربه باعث مرگش شده.»
همه سکوت کردند.
اما این حرف هم باعث نشد دکتر جهانپور کاری با اسکار داشته باشد یا رفتار بقیه — حتی سالمندان — با او تغییری کند.
دو هفته بعد، این داستان با سالمند اتاق ۱۱ تکرار شد؛ آقای آذین.
اسکار در حیاط پرید روی نیمکتی که او نشسته بود و بعد آرام خزید روی پایش و همانجا، جا خوش کرد.
پیرمرد فردای آن روز گفت نمیتواند برای صبحانه به غذاخوری برود و تا کمکپرستار صبحانه و دارو را برایش بیاورد، تمام کرد.
با وجود تکرار این اتفاقها، باز هم تأکید میکردی: «اینها خرافاته. یه گربه چطور میتونه زمان مرگ کسی رو تشخیص بده؟»
پونه، یکی از پرستارهای بخش، میگفت توی یکی از شیفتها، وقتی با هم چای میخوردید، گوشیات زنگ خورده بود.
چند جملهی کوتاه با سام حرف زده و وقتی تماس تمام شده بود، رو به پونه گفته بودی: «از وقتی فهمیده اینجا یه گربه پیدا شده، هر روز اصرار میکنه یه بار بیاد ببیندش.»
پونه خندیده بود.
«خب یه روز بیارش. دلمون براش تنگ شده.»
همانموقع دکتر جهانپور وارد اتاق شده بود. با شنیدن اسم سام لبخندی زده و گفته بود: «بیارش. مطمئن باش بچهها خوب بلدن با حیوانها کنار بیان.»
بعد، حرف کشیده شده بود به اسکار و اتفاقهای اخیر.
دکتر جهانپور از مقالهای که چند وقت پیش خوانده بود، حرف زده بود؛ اینکه بعضی پژوهشها احتمال میدهند سگها و گربهها بتوانند تغییرات شیمیایی بدن انسان را، چند ساعت پیش از مرگ، تشخیص بدهند.
تو خندیده بودی.
«این متافیزیک هم چیز مسخرهایه. فرضیه پشت فرضیه.»
و برای تمامکردن بحث، چایت را سر کشیده بودی، بلند شده و باز تکرار کرده بودی: «همهش فرضیهست. علم چیزی رو در اینباره ثابت نکرده.»
دکتر جهانپور همانطور که نگاهت میکرده، گفته بود: «یعنی همهی حقایق ثابت شدند؟»
چیزی نگفته بودی. فقط گوشهی لبهایت را پایین داده بودی؛ یعنی که چه میدانم. انگار برای اولین بار، جوابی نداشتی.
تمام این حرفها و اتفاقها هیچ تغییری در ذهنیت تو ایجاد نکرد، همانطور که بر ذهنیت بقیهی آدمهای مجموعه. کمکم پیشبینیهای اسکار آنقدر تکرار شد که دیگر کمتر کسی دربارهاش حرف میزد.
بهمحض اینکه این فرشتهی مرگ در آغوش یکی از سالمندان دیده میشد، فوراً به خانوادهاش خبر میدادند. اگر میخواستند، میآمدند پدر یا مادرشان را میدیدند و اگر نه، دستکم خودشان را برای مراسم آماده میکردند.
با اینهمه، سالمندان — با وجود اینکه اسکار را فرشتهی مرگ میدانستند — هنوز دوستش داشتند.
یک بار که شیفتمان با هم بود، خودت برایم تعریف کردی که: چند روزی حال سالمند اتاق شش بد بوده. خدمه اسکار را آورده بودند تا واکنشش را ببینند، اما او فقط نگاه کرده بود. بعد یکراست رفته بود سراغ تخت سالمند اتاق هشت که خواب بود و همانجا مانده بود. عصر همان روز، سالمند اتاق هشت فوت کرده بود، و آنیکی حالش رو به بهبود رفته بود.

اینها را تعریف میکردی و میخندیدی.
«واقعاً خیلی مسخرهست! این اسکار همهمونو سر کار گذاشته.»
تا آن صبح پاییزی که برخلاف همیشه، دیر به آسایشگاه رسیدی و شیفت را تحویل گرفتی.
صبح قشنگی بود. نمِ باران روی زمین نشسته بود و ابر و خورشید، هر لحظه با هم در جدال بودند. حیاط آسایشگاه پر بود از برگهای زرد و قرمز.
آن روز سام را هم با خودت آورده بودی. چشمهای کشیدهاش که کپی چشمهای خودت بود، خوابآلود و بیحال به نظر میرسید. موهای لخت و سیاهش روی پیشانیاش ریخته بود و شباهتش را به تو کامل میکرد. تنها تفاوتش با تو، شیرینزبانی و مهربانیاش بود.
مدتها میشد که همراهت نیامده بود. آن روز همه از دیدنش خوشحال شدند، اما مثل همیشه سرحال نبود.
گفتی بعد از خوردن غذای بیرون مسموم شده و سه چهار روزی است مدرسه نرفته. مادربزرگش آن روز کاری داشت و تو نخواسته بودی تنها در خانه بماند.
نزدیکهای ظهر، سام از پاویون استراحت به استیشن پرستاری آمد و سراغ اسکار را گرفت. یکی از پرستارها گفت: «بیا با هم پیداش کنیم.»
دستش را گرفت و با هم همهی بخش را گشتند، اما از اسکار خبری نبود؛ انگار آن روز دلش نمیخواست خودش را به کسی نشان بدهد.
همانموقع ابرها پیروز شدند و باران تندی گرفت. سام و پرستار، ناامید از بخش برمیگشتند که اسکار را کنار استیشن پرستاری دیدند.
سام از دیدن اسکار چشمهایش برق زد. لبهایی که از صبح نخندیده بودند، به لبخند باز شدند. خیلی آرام به سمت اسکار قدم برداشت؛ مبادا گربه بترسد و فرار کند، اما اسکار تکان نخورد. با چشمهای آبیاش به سام خیره ماند.
سام که نزدیکتر شد، روی زانو نشست تا بتواند نوازشش کند. پرستار میگفت چند لحظه هر دو فقط به چشمهای هم خیره ماندند؛ سام هم انگار کمی ترسیده باشد، به روی خودش نیاورد.
بعد اسکار دستهایش را بالا آورد و روی زانوهای سام گذاشت. سام انگار ترسش ریخته باشد، با خوشحالی اسکار را بغل کرد. خواست بلندش کند، اما نتوانست؛ اسکار گربهی کوچکی نبود.
همان لحظه، تو از ته راهروی بخش این صحنه را دیدی.
فریاد زدی: «ولش کن، گربهی احمق!»
آنقدر با وحشت به سمتشان دویدی که سام ترسید و اسکار را رها کرد. چند لحظه خشکش زد و بعد، زد زیر گریه.
تو بغلش کردی و رو به خدمه و پرستارهایی که آنجا بودند، فریاد زدی: «مگه شما اینجا آدم نیستید؟!»
چند لحظه هیچکس چیزی نگفت؛ انگار همه بهتشان برده بود.
بعد یکی از خدمه جلو آمد و گفت: «خانم دکتر، به خدا سام خودش بغلش کرد...»
با دست پسش زدی و همانطور که سام در بغلت گریه میکرد، به سمت پاویون استراحت رفتی. سام همانجا، در آغوشت، بالا آورد و رنگ از صورتت پرید. دستهایت لرزید. پرستارها و خدمه به کمکت آمدند. سام را آرام کردند تا تو لباسهایت را عوض کنی.
از شلوغی و سروصدا، دکتر جهانپور هم سر رسید. بعد از فهمیدن ماجرا، از تو خواست به اتاقش بروی.
سام را بغل کردی و رفتی اتاق مدیریت.
یکی از پرستارها میگفت چند دقیقه بعد، دکتر جهانپور زنگ زد که کسی بیاید سام را ببرد.
پونه میگفت وقتی رفته بود سام را بیاورد، شنیده بود دکتر جهانپور میگفته: «حالا یه چکاپ که ضرر نداره. چرا یه مسمومیت غذایی باید چهار روز طول بکشه؟»
از اتاق جهانپور که بیرون آمدی، نزدیک یک ساعت در راهروها قدم زدی و زیر لب غُرغُر کردی. به اسکار لعنت فرستادی و به پونه گفتی: «چه دردسری درست کرده برامون! مگه این گربهی شوم چی حالیشه؟»
اما کمی بعد، انگار نظرت عوض شد، شاید هم ترسیدی، با قدمهای تند به اتاق استراحت رفتی.
همه دیدند سام را بغل کردی و به سمت حیاط رفتی.
صدای گاز خوردن ماشینت همه را ترساند؛ حتی اسکار را.
پرستار میگفت تمام آن روز و حتی شبش، اسکار در اتاق ۱۲ — انتهای بخش — پنهان شده بود.
تو آن روز به آسایشگاه برنگشتی. فردایش هم نیامدی. کسی جرئت زنگزدن به تو را نداشت. دکتر جهانپور هم فردا نیامد و این، همه را نگرانتر کرد.
نزدیک ظهر بود که دکتر جهانپور تماس گرفت و آن خبر کوتاه و هولناک را داد.
آسایشگاه در سکوت فرو رفت؛ خاکستریتر از همیشه.
سام را برای چکاپ برده بودند و تشخیص تومور پیشرفتهی مغزی داده شده بود.
چند روزی از اسکار خبری نشد؛ نه در حیاط، نه زیر تختها، نه کنار استیشن پرستاری.
وقتی دوباره پیدایش شد، آرام رفت و زیر همان نیمکت همیشگی نشست؛ همانجایی که سام برای اولین بار او را دیده بود، اما سام دیگر نبود که برای دیدنش بیاید.
هر کسی در سینه داستانی برای روایت دارد