

«راجی، تبریزی یا شالک، درختی است برگریز. برگهای سبز براق، پهن، یا لوزی نوکتیز دارد که پیش از ریزش، رنگ طلایی روشن تا زرد به خود میگیرند. جوانههای آن هم زردرنگ است و معطر و چسبناک. ارتفاع تبریزی گاه تا ۳۰ متر هم میرسد. تنهاش مستقیم رشد میکند، کمشاخه است و از این جهت برای تیر چوبی سقفها به مصرف میرسیده است. تکثیرش از طریق قلمه صورت میگیرد. ارقام مختلفی از تبریزی یا صنوبر سیاه در ایران میروید.»1
اینها را نمیدانستم، اما دیده بودم. هم برگهای سبز براق و پهن و لوزی نوکتیز را دیده بودم، هم طیف رنگ طلایی تا زرد را، اواخر شهریورماه، آخرین فرصتی که سرما به ما میداد تا جادهها را طی کنیم و به دیدار تبریزیها برویم. با چشم هیچوقت نمیتوانم فاصله را تشخیص دهم. پس تصوری از ۳۰ متر هم نداشتم، اما عمری است که در نظرم تبریزی بلندترین درختی است که میتواند وجود داشته باشد. احتمالاً سرو ۴۰۰سالهای که در یزد دیدهام از تبریزیهایی که خیرهام کردهاند بلندتر است، اما تفاوتی نمیکند. در نظر من، تبریزی بلندترین درخت جهان است، مخصوصاً اگر روی تپههایی باشد که جهت وزیدن بادش را از بَرم.
آن روز با هم به سمت آن تپهها میرفتیم. از جمع جدا شده بودیم و تنها صدا، هیاهوی باد بود بین برگهای تبریزیها. سرو را همیشه تنها تصور میکنم، اما تبریزی در نظرم همیشه یک ردیف است. یک ردیف تبریزی در کنار هم. مثل تو، کنار من. بالای تپه که رسیدیم چند ثانیه صبر کردی تا نفسنفست تمام شود. بعد آرام تصویر پیشِ رویت را نگاهی کردی و گفتی: «حالا میفهمم هربار راجع به چی حرف میزدی.»
این اولین سفر تو است به اینجا و این احتمالاً آخرین سفر ماست تا حالاحالاها. بغلت میکنم و مثل همیشه سرم درست روی قلبت قرار میگیرد. سالهاست که راضیام از نسبت فاصلهی سرم با سرت. از جای بدنم روی بدنت. از محل قرارگیری سرم روی تنت. سرم فرار نمیکند. سرم اتفاقاً قرار میگیرد همیشه همینجا روی قلب تو و سر تو، دقیقاً یک گردن و یک سر بالاتر از سر من. آنقدر بالاتر که دیگر پذیرفتهام من و تو هیچوقت نمیتوانیم یک چیز را ببینیم، فاصله نمیگذارد.
صدای قلبت در گوشم همیشه با همین الگو پخش میشود. صدای قلبت را حفظ شدهام. هربار میگویم: «چقدر قلبت تندتند میزنه!» هربار میگویی: «تو که بغلم میکنی اینجوری میشه.» دلم میرود، اما واقعیت حرفت هیچوقت برایم آشکار نمیشود. من هربار سرم را درست همینجا میگذارم، قلب تو هم هربار درست با همین الگو میزند. هیچوقت نمیفهمم وقتی سر من دیگر آنجا نیست، قلب تو چگونه میزند عزیز من؟
صدای باد و صدای قلبت در هم جور میشوند. چشمانم را میبندم و فکر میکنم کاش میتوانستم این لحظه را برای خودم قاب کنم، یا فریز کنم، یا تاکسیدرمی کنم، یا تافت بزنم، یا مومیایی کنم. هر کاری کنم تا لحظه را نامیرا کنم. هر کاری کنم تا لحظه را ابدی کنم.
فکر هیچوقت در لحظهی کِیف تنهایت نمیگذارد. به آنی یادم میافتد که این آخرین سفر ماست و چند هفتهی بعد، من از تو جدا میشوم و میروم. احتیاج ندارم بپرسم. مطمئنم که تو هم در همین لحظه، به همینها فکر میکنی. به برچسب «آخرین» روی هر لحظهای که در کنار هم میگذرانیم.
شاید تو چشمانت را نبسته باشی و شاید تو هنوز مشغول تماشای تبریزیها باشی، یا سپیدارها یا صنوبرها. تفاوتشان را تشخیص نمیدهم، اما تفاوتی هم نمیکند. به جای تو حس میکنم، از چشمان تو میبینم: یک ردیف تبریزی بالای جاده، با پسزمینهی کوه. احتمالاً نیسانی آبی بهسرعت از جاده رد میشود و قطعاً چند صد متر پایینتر لوبیاپلو روی آتش منتظر ماست، بوی زغالش میآید. آخرین لوبیاپلویی که در این باغ با هم میخوریم.
یادم میافتد که دوربین هندیکمم و دوربین آنالوگ قدیمیام در کولهام است. تو از عکس گرفتن خوشت نمیآید. جز از درختها ندیدهام از چیزی عکس بگیری. تقریباً هیچوقت هم نمیگذاری ازت عکسی بگیرم. شاید اگر به مدد سلفیهای زورکی یا عکسهای یواشکی نبود، آلبومم را که نگاه میکردم، هیچوقت نمیفهمیدم که تو هم وجود داشتهای. از تو هیچ عکسی نیست. تو نیستی. این البته بیرحمانهترین مبالغهای بود که در عمرم کردهام. چطور میتوانم «وجود داشتن» تو را منوط به بودن عکسی از تو بکنم؟ تو که از من به من نزدیکتر بودی. ببخشید عزیزم.
باید این لحظه را ثبت کنم. باید دوربین را از کولهام در بیاورم و تلاشم را بکنم. پیش از این باید صدای قلبت را از خودم بگیرم. باید خودم را از آغوش تو جدا کنم.
- چی شد؟
- هیچی، گفتم یه عکسی بگیرم از این درختا. دوربینمو میدی از تو کولهام؟
احتیاج نیست چشمانت را نگاه کنم تا متوجه سرزنش احتمالی و تکرار «کشتی ما رو با این عکس گرفتنت» بشوم. چشمانم را میدزدم و سریعاً میچرخم تا چشمتوچشم نشویم. فکر میکنم اشکال ندارد، بهمحض گرفتن عکس دوباره برمیگردم و بغلت میکنم. هم خودم دوباره آرام و قرار میگیرم، هم از دل تو درمیآورم.
دوربین را از کولهام درمیآوری و به دستم میدهی. این آخرین حلقهی عکسی است که در ایران گرفته میشود. میروم روی صخرهی کوچکی، قدم بلندتر میشود. حالا بهتر میبینم. چیزی دیگر میبینم. دوربین را میگیرم سمت تبریزیهای رقصنده در باد و از ویزور حرکت نرم تلألوی برگهای براق، پهن و لوزیشکل روی تن یکدیگر را نگاه میکنم. تبریزیها تا کوهها بالا آمدهاند. پایین کوهها جادهای است و پایینتر از جاده، رودخانه. باد در تبریزیها میپیچد و موهایم جلوی دیدم را میگیرند. کنارشان میزنم و دوباره از ویزور نگاه میکنم. باید دوباره شاتر و دیافراگم را تنظیم کنم. بیشتر از حد معمول دارد طول میکشد. خودم میفهمم. سرعت شاتر را بالا نمیبرم، به خیالم شاید اینطور بتوانم از باد عکس بگیرم. تبریزیها نزدیک به نظر میرسند ولی فوکوس دوربینِ من بینهایت است. فکر میکنم یعنی ممکن است روزی، جای دیگری از این دنیا چیزی شبیه به این لحظه را دوباره حس کنم و دکمهی دکلانشور دوربین را فشار میدهم. چیزی گرفته میشود، چیزی رها میشود، همیشه، همواره، همزمان. با صدای گرفته شدن عکس، صدای نفس راحتم را میشنوم.

خیال خودم را آسوده میکنم که پروژهی همیشگی کردن لحظه انجام شد. دیگر هرگز این لحظه را فراموش نخواهم کرد، چون این عکس هست. این عکس تا همیشه خواهد بود، حتی اگر دیگر ما نباشیم، مگر نه عزیز دلم؟
بیقرار دیدن نتیجهی عکسم که یادم میافتد باید چند وقتی تا لحظهی ظهور صبر کنم. حتی نمیتوانم مطمئن باشم که آن طلاییهای رو به زرد ثبت شده باشند، چه رسد به گرفتن عکس از باد. چه خیال خامی، ابدی کردن لحظه.
خیره به درختهام که صدایت از بین صدای باد به گوشم میرسد: «تموم نشد؟ صدامون میکنن عزیزم. ناهار حاضره.» میچرخم و میبینم که جلوتر پیش رفتهای به سمت پایین تپه. با چشمانم نمیتوانم فاصله را اندازه بگیرم، اما دیگر آنقدری دور شدهای که صدای قلبت را نمیشنوم.
از ویکیپدیای «تبریزی» با کمی دستکاری
هر کسی در سینه داستانی برای روایت دارد